Қазіргі Қазақстан мәдениеті туралы

Мәдениет этникалық ерекшелікті, негізгі құндылықтар мен адамгершілік нұсқауларды сақтауда маңызды рөл атқарады. Мәдениеттің шығармашылық рөлі қазіргі әлемнің дамуында, әртүрлі мемлекеттер арасындағы шығармашылық және достық байланыстарды нығайтуда да айқын. Бүгінгі таңда Мәдениет ерекше әлеуметтік маңызға ие және ұлттың рухани денсаулығының, әлеуметтік тұрақтығының, ұлттық қауіпсіздіктің факторы ретінде қарастырылады.

Тәуелсіздік құрылғаннан бері отандық мәдениет мемлекеттік басымдықтар қатарында тұр.  Кәсіби сарапшылар бірауыздан Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің отыз жылдығын қазақстандық мәдениеттің Ренессанс дәуірі деп атайды.

Ғылыми зерттеулер мен көптеген мақалалар ұлттық мәдениеттің құбылысына арналған, олармен Цифрлық дәуірде кез-келген адам оңай танысып, өз пікірін қалыптастыра алады.

Отандық мәдениет саласындағы мемлекеттік саясат мәдени мұраны сақтауға және мәдени сан алуандықты дамытуға, азаматтардың мәдени өмірге тартылу деңгейін арттыруға, халықтың әлеуметтік қорғалмаған топтары үшін мәдени көрсетілетін қызметтерді кеңейтуге бағытталған. Мемлекет мәдениет пен білім берудің барлық салаларын дамытуға, маңызды мәдени жобаларға гранттар бөледі.

Мен мәдени мұраларға қол жеткізу мүмкіндігі туралы кейбір деректерге жүгінемін. Сондай-ақ  бұл мүмкіншілік Қазақстанның 86-87% ересек азаматтарына да тиесілі. Қазақстан халқының жартысына жуығы шығармашылықпен еркін айналыса алады, 70-75% кітапханаларды, кинотеатрларды, театрларды пайдалана алады.

Алайда 16 жастан асқан әрбір оныншы қазақстандық театрларға, мұражайларға, көрмелерге барады. Қазақстандықтардың  3%  көркемөнерпаздар үйірмелеріне, 1,6% техникалық шығармашылық үйірмелеріне қатысады. Халықтың бестен бір бөлігі ғана өзінің мәдени бос уақытын толыққанды ұйымдастыра алады. Бұл жалқаулықтан немесе жалыққандықтан  емес. Азаматтардың 93%-ы қандай да бір мәдени іс-шараларға қатысқысы келеді. Бірақ 45% жартысынан азы бұл қажеттіліктерді қанағаттандыра алады. Себептердің арасында материалдық мүмкіндіктің, өзін-өзін дамытуға уақыты және т. б. жоқтығы. Қазақ ұлттық өнер университетінде қазақстандық өнер мен мәдениетті қолдайтын және бағалайтын, жоғары эстетикалық мұраттарға қызмет етуге дайын кәсіпқой мамандардың – оқытушылардың, мәдениет қайраткерлерінің ұйымшыл ұжымы жұмыс істейді. Біздің ЖОО тәмәпдап жұмыс істейтіндердің барлығы, бұл мыңдаған адам, осы салада өз болашағын көреді.

Мемлекет тамаша жағдай жасады: концерттік залдары, кинозалдары мен галереялары, үздік музыкалық аспаптары мен киноаппаратурасы бар жарық, заманауи оқу ғимараттары салынды. Жастарды мектепте, колледжде, бакалавриатта, магистратурада және докторантурада оқытуға арналған  мемлекеттік гранттар бөлінеді − жастардың өз дарындарын дамыту үшін тамаша мүмкіндіктері бар. Жыл сайын студенттер мен магистранттар академиялық ұтқырлық бағдарламасы бойынша шетелде білім алады. Бірақ әлі ешкім кеткен жоқ! Барлығы Қазақстанда жұмыс істейді және түлектер үшін мәдениет саласында жұмыс бар.

Мәдениет және спорт министрлігінің жұмысы кейбір өткір мәселелерді шешуге ықпал етуі мүмкін. Менің ойымша оған қажет:

– облыс және аудан орталықтарындағы өнер оқу орындарының желісін одан әрі қарқынды қалпына келтіру, өнер колледждерін ашу және қазіргі заманғы жұмыс жағдайларын жасау;

– жоғары оқу орындары мен колледждерде білікті жас мамандарды даярлау сапасын арттыру. Ал бұл үшін еліміздің жетекші жоғары оқу орындарында магистратура мен докторантураға гранттарды ұлғайту маңызды;

– академиялық ұтқырлық шеңберінде әлемнің үздік колледждерімен және жоғары оқу орындарымен өзара алмасуды жүзеге асыру;

– әлемнің түрлі жоғары оқу орындарында отандық және әлемдік музыканттармен, суретшілермен, театртанушылармен және кинотанушылармен мастер-кластар өткізу;

-студенттер мен жас педагогтардың тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын жақсартуға қажетті көмек көрсету.

Біздің жалпы жаһандану заманында суреткер бір ғана ұлттық позицияны білдірмейді. Оның көзқарасы әлемдік кеңістікке бағытталған: басқа мәдениеттер мен олармен өзара әрекеттесу жолдары оның көзқарасына енеді. Бұл жағдайда этикалық критерий ұлттық немесе діни этика емес, жалпыадамзаттық құндылықтар болып табылады.

Кеңінен таралған қоғамдық пікірталастың моральдық-этикалық жағынан қарастырылуы маңызды деп санаймын.

Біздің құрметті кино мэтрі Ермек Кәрібжанұлы және біздің құрметті композитор, керемет музыкант, министр Ақтоты Рахматоллақызы біздің студенттер үшін классиктер болып табылады. Олардың шығармашылық жолы мен шығармалары білім алушыларды армандауға және оны жүзеге асыруға ұмтылуға шабыттандырады. Біз республикамыздағы мәдениеттің жай-күйі туралы пікірталасқа қатысушыларға үлкен құрметпен қараймыз және республикада мәдениетті пайда көзі ретінде одан әрі дамытуға бағытталған өркениетті қарастырайық.

Кәсіби мәселелер қоғамдық пікірмен алыпсатарлықсыз кәсіби деңгейде шешілуі тиіс деп санаймын. Сайып келгенде, кез-келген дау ерте ме, кеш пе тараптардың татуласуымен аяқталады. Бірақ мұндай қоғамдық пікірталастардың нәтижесі біздің азаматтарымыздың мәдениетке деген сенімін жоғалтуы мүмкін, оны кейіннен қалпына келтіру өте қиын болады.

Сондықтан барлық әріптестерімді мәдениет пен өнердің биік мақсатын есте сақтауға өтінемін. Бұл бізге мемлекетіміздің қалыптасу дәуірінің өтпелі кезеңінің сын-қатерлерін еңсеруге көмектесті.

Бүгінгі таңда әрқайсымыз еліміздің мәдени және шығармашылық әлеуетін дамытып және нығайта отырып, жоғары және игілікті мақсаттар үшін еңбек етуге тиіспіз!

Біздің ұмытылмас Роза Бағланова айтқандай: «Бейбітшілік пен достық, бейбітшілік пен достық!»

ҚР Еңбек Ері, ҚР Халық әртисі,

 ҚазҰӨУ ректоры,

профессор Айман Мұсахаджаева

We are using cookies to give you the best experience. You can find out more about which cookies we are using or switch them off in privacy settings.
AcceptPrivacy Settings

GDPR